суббота, 10 декабря 2016 г.

Кыдзи дасьтысьӧ телевизионнӧй уджтас

Тшӧкыда менсьым юасьӧны: уна-ӧ кадыс мунӧ ӧти телевизионнӧй уджтас дасьтӧм вылӧ? Мукӧдыс (коді некор некыдзи абу йитчылӧма телевизионшикъяслӧн уджкӧд) збыльысь мӧвпалӧны, мый камера вылӧ снимайтін и уджтасыс дась нин. Тайӧ абу сідз. И кӧсъя неуна висьтыштны, кыдзи збыльвылас дасьтысьӧны передачаяс. Пример вылӧ вайӧда "Миян йӧз уджтас, коді коми кывъя уджтасъяс пиысь, чайтсьӧ да, медся тӧдса "Юрган" канал видзӧдысьяслы. 

                              ("Миян йӧз" уджтас "Юрган" телеканаллӧн эфирын матӧ 10 во).

Ставнас уджсӧ ӧти уджтас вӧчӧм вылас ме юки сизим юкӧнӧ. 

1. Тема мӧвпыштӧм да геройӧс корсьӧм. 

Ёнджыкасӧ "Миян йӧз" уджтас - тайӧ портретнӧй уджтас. Висьталам сэні торъя морт йылысь, либӧ семья йылысь, либӧ кутшӧмкӧ котыр йылысь. Но овлывлӧны и "событийкаяс". Накӧд кокниджык. Эм кутшӧмкӧ событие - темаыс дась нин. 
"Миян йӧз" передачаын геройъяс - тайӧ коми йӧз. И геройӧс корсигӧн миян медводдза юалӧмыс - ті комиӧн сёрнитанныд? Мортыс кӧ сёрнитӧ комиӧн - сійӧс нин позьӧ лыддьыны геройӧн. Збыльвылас кӧ, быд морт йылысь позьӧ снимайтны передача, сы вӧсна мый быд морт - тайӧ торъя история.

Кыдзи ми корсям геройъясӧс? Дерт, тӧдсаяс пыр, кӧнкӧ асьным тӧдмасям, кӧнкӧ збыльысь корсям. Кор мӧдӧдчам районӧ, дерт, ми сэтысь некодӧс огӧ тӧдӧй. Звӧнитам сэтчӧс газетӧ, администрацияӧ, культура юкӧнӧ, клубӧ ли ешӧ кытчӧкӧ да юасям коді тіян эм сэні, код йылысь позьӧ вӧчны передача? Кӧть инӧ шуӧны, мый республиканым миян рочмӧ, миян пыр эмӧсь геройъяс. А ӧд "Миян йӧз" уджтас петӧ эфирын кыдзкӧ 10 во чӧж нин, ӧні вежоннас куимысь петкӧдлӧны и быд порйӧ - тайӧ абу повтор, а выль передача.

Геройӧс аддзим. Сэсся сыкӧд колӧ тӧдмасьыштны, ӧд дзик пыр кӧ шуан "ми воам тіянӧс снимайтны", некод оз согласитчы. Журналистъяс тайӧ аслыспӧлӧс психологъяс. Йозыс мукӧдысь ёна полӧны камераысь, и тані корреспондентъяслы колӧ кужны гӧгӧрвоӧдны мортсӧ, мый камераыс вӧчӧ ассьыс уджсӧ, а ми ассьым. Ме пыр шуа аслам геройъяслы - ми кутам асьным сёрнитны, беседуйтны, энӧ видзодӧй камера вылас, а сэсся мукӧдыс висьтасьӧны - ме пӧ збыльысь вунӧді, мый камераыс тані. 

Кор мортыс сетӧ сӧглас снимайччыны уджтасын, ми сёрнитчам сыкӧд, кутшӧм лунӧ да кадӧ ми воам да кыдзи кутам уджавны. 

2. Снимайтӧм. 
Геройӧс аддзим, кад серти сёрнитчим. Водзӧ колӧ "закажитны съёмка", мӧд ног кӧ - "закажитны операторӧс". Да, ми огӧ асьным снимайтӧй. Та вылӧ эм торъя йӧз - телеоператоръяс, кодъяс уджалӧны камеракӧд. Унаӧн чайтӧны, мый корреспондентыс ачыс снимайтӧ, но тайӧ абу тадз. Корреспондент-телевизионшик оператортӧг - быттьӧ китӧм. 

Миян канал вылын уна оператор, но съёмкаыс уна жӧ. Та вӧсна колӧ пыртны асьтӧ графикӧ - сувтны чередьӧ. Удитін кӧ асьтӧ пыртны графикас - бур, но овлывлӧ мый сёрмыштан да ковмылас выльпӧв сёрнитчыны геройкӧд мӧд лун да кад кежлӧ. 

Кыдзи ме шуи нин, съёмкасӧ вӧчӧ оператор. Корреспондент уджалӧ геройкӧд - сёрнитӧ сыкод, босьтӧ интервью, режиссируйтӧ - кытчӧ колӧ сувтны, мый вӧчны, медым уджтасыс вӧлі дельнӧйджык. Ставсӧ тайӧс оператор гижӧ камера вылӧ. Тшӧкыдджыка ӧти геройӧс ми снимайтам 6 час гӧгӧр. Бур эськӧ - некымынлаын кӧ. Гортын, удж вылын, ывла вылын. Тадзи уджтасыс лоӧ озырджык. Видзодысьяслы кажитчасджык. 

Геройъяс снимайтӧм дырйи ойё уна жӧ уджалӧны. Ми найӧс тшӧктывлам и некымынысь ӧти сьыланкывсӧ сьывны, и пусьыны-пӧжасьны, и киӧн вӧчасьны... Мый мортыс кужӧ - ставсӧ тшӧктам петкӧдлыны. Но тайӧ ставыс абу "прихоть", рочӧн кӧ, тадзи бара жӧ уджтасыс ёнджыка кажитчас видзӧдысьлы. 

                                            (Снимайтам 2015 вося "FUROR" дырйи)

                                               (Снимайтам 2016 вося "FUROR" дырйи)


3. Видео видзодӧм да расшифруйтӧм. 

Съёмка бӧрын ми локтам удж вылӧ, "на базу" - шуласны. Киам менам некымын флешка, кӧні гижӧдӧма видеоыс. Операторӧс ме лэдза, сылӧн график серти водзӧ съёмкаяс, а ме муна дасьтыны уджтассӧ ас кабинетам. Став видеосӧ пырта компьютерӧ. И заводита вӧчны расшифровка. Мый тайӧ? Ме видзӧда ставсӧ,  мый снимайтім. Мый артмисджык, мый эз. Юрам заводитӧ чужны кутшӧмкӧ серпас. Ме нин заводита аддзыны, кутшӧм лоӧ передачаыс. Колӧ шуны, снимайтӧм дырйи нин заводитам юрын кутны, мый кӧсъям ас передачаын аддзыны, и снимайтӧм дырйи нин та вылын заводитан уджавны. Сэсся быд видео видзодӧм бӧрын, ставсӧ гижалам. Интервьюсӧ гижӧдам кывъясӧн. Мыйла тайӧ колӧ? Кор ставыс гижӧма бумаг вылӧ, аддзан - мый сюрас уджтасӧ, а мый позьӧ чинтыны. Ӧд снимайтам ми некымын час, а передачаыс сӧмын 15 минутӧдз. Дерт, колӧ босьтны медся интереснӧйсӧ. 

4. Текст гижӧм. 

Видео расшифруйтӧм бӧрын, заводитам гижны текст. КЗК-яс. КЗК - тайӧ "корреспондент за кадром". Тайӧ менам кывъясӧй, мый передачаас висьтала ме. Менам чайтӧм серти, тайӧ медся сьӧкыд юкӧныс уджтас дасьтӧмын. Тані колӧ видеосӧ, геройъяслысь кывъяссӧ йитны менам кывъяскӧд. Збыльвылас кӧ, тайӧ сценарий. Овлывлӧ, мый некыдзи "музаыд" оз во. Пукалан, мӧвпалан и ни ӧти кыв юрад оз лок. Но опыт серти шуа, виччысян-виччысян (дыр ли абу), но "музаыд" воас жӧ и кывъясыс быттьӧ асьныс бумаг вылас вольсалӧны. 

Текст гижигӧн колӧ лоны зэв сюсьӧн. Медым не вӧчны ӧшыбкаяс (фактическӧй!). Пыр сюся колӧ кывзыны, кыдзи да мый висьталіс геройыс да нинӧм не вежны. 
Текст гижӧма. Сетам проверка вылӧ редакторлы. Редактируйтӧм бӧрын - печатайтам текстсӧ бумаг вылӧ да мунам лыддьысьны

                      (Уджалан места, экран вылын - "МЙ" уджтаслӧн текст дасьтӧм).

5. Начитка. 

Начиткасӧ ми вӧчам звукорежиссёръяс дорын. Лыддям сӧмын КЗК-яссӧ, ассьым текстӧс. 

Текст лыддьӧмыс - тайӧ бара жӧ сьӧкыд удж. Колӧ сёрнитны мичаа, медым став кывйыс вӧлі гӧгӧрвоана кывзысьяслы, кужны интонируйтны, ворсны гӧлӧснад. Таын меным ёна отсалӧ "техника речи". Коркӧ прӧйдитлі курсъяс. Кӧсъянныд мича сёрнитны - вӧчӧй торъя упражненьӧяс, асьныд казяланныд, кыдзи збыльысь ми кужам сёрнитны. 

Текст лыддьӧм бӧрын звукорежиссеръяс "чиститӧны" звукӧвӧй дорожкасӧ. Дерт, ставсӧ ӧшыбкатӧг он куж висьтавны. Мукӧдыс юасьӧны - кыдзи тэ кужан ставсӧ тадзи мичаа висьтавны, ӧшыбкатӧг? Да ӧд ӧшибайччылам, сӧмын сувтлам сэсся да выльпӧв гижам. Ог, ог ставсӧ выльпӧв, а заводитам сысянь, кӧні джӧмдім. А сэсся "звукаръяс" ставсӧ шыльӧдасны-мыльӧдасны. 

                                                        (Дасьтыся лыддьыны текст)

6. Монтаж. 

Кывкудын "монтаж" кывлӧн ӧти гӧгӧрвоӧдӧмыс татшӧм - кор некымын юкӧнсӧ йитӧны ӧтилаӧ. Сідзжӧ и телевизионнӧй монтажын. Монтаж дырйи чужӧ дась уджтасыс. Тані ми йитам видеосӧ да звуксӧ ӧтилаӧ. Ставсӧ тэчалам пӧрядӧк серти, кутшӧм видео мый бӧрся мунӧ. Монтажсӧ вӧчӧны монтажёръяс. Корреспондент пукалӧ орччӧн да стӧчмӧдӧ, кӧні мый. Монтаж - тайӧ творчествоа процесс. Монтажёръяс пыр корсьӧны, кутшӧм спецэффектъяс позьӧ содтыны, кутшӧм приёмчикъяс мӧвпыштны, кыдзи мичмӧдны нӧшта на уджтассӧ. Монтаж дырйи тэ нин аддзан кутшӧм артмӧ уджтасыс. 

                                                                 (Монтаж дырйи) 

7. Озвучка. 

Но монтаж вылын абу на пом. Дась уджтассӧ монтажёръяс ыстӧны бара жӧ звукорежиссёръяслы. А найӧ вӧчӧны "озвучка". Медводз найӧ видлалӧны медым звук серти ставыс вӧлі прамӧй. Кытікӧ горӧдыштӧны, кытікӧ дзолямӧдыштӧны звуксӧ. А сэсся содтӧны шылад. Кор уджтассӧ монтаж вылын видзӧдан шыладтӧг - гажтӧм, музыка содтӧм бӧрын збыльысь кӧсъян видзодны уджтассӧ помӧдз. Тайӧ бара жӧ сьӧкыд удж. Ӧд колӧ кужны кутны уджтаслысь "ловрусӧ". Но миян звукорежиссёръяс - профессионалъяс ас уджын. Ми налы дӧверяйтам и тшӧкыдджыка озвучкасӧ найӧ вӧчӧны асьныс. 

Уджтасыс дась! Звукорежиссёръяс ыстӧны передачасӧ торъя папкаӧ, кытысь сійӧ мунас эфирӧ. 

                                                                ***
Шӧркодя, ӧти "Миян йоз" уджтас вылӧ мунӧ 4-5 лун. Шойччан лунъяссӧ кӧ содтам, позьӧ шуны, мый корреспондент ӧти вежоннас дасьтӧ ӧти уджтас. 

"Миян йӧз" уджтас вылын ме зэв радейта уджавны. Сы отсӧгӧн ме тӧдмаси зэв уна шань сьӧлӧма, аслыспӧлӧс йӧзкӧд. Быдӧнӧс на пиысь ме тӧда да казьтыла. Унакӧд ми кутам йитӧд. Ӧти вонас лыдди да ме дасьтылі 30 гӧгӧр "Миян йӧз" уджтас. Ме зэв пыдди пукта ассьым геройъясӧс да радейта ассьым уджӧс. 

1 комментарий:

  1. Ме тшӧтш пыдди пукта ассьым геройясӧс! Торйӧн нин найӧс, кодъяс радейтӧны уджныссӧ!))

    ОтветитьУдалить